layout-wrota-lipiec2014-tlo-pustakostka

promocja.

layout-wrota-lipiec2014-przestrzen

mowiaca przegladarka 

 

wrotapodkarpackie.pl

layout-wrota-lipiec2014-tlo-wrota-glowna

layout-wrota-lipiec2014-tlo-przedmiot-puste

 

Lotnictwo w Podkarpackiem – przeszłość, teraźniejszość, przyszłość

Sektor lotniczy jest nośnikiem postępu technicznego i organizacyjnego. Jest pionierem we wprowadzaniu narzędzi informatycznych, nowoczesnych technologii i technik komunikowania się. O rozwoju przemysłu lotniczego nie można jednak mówić bez dostępności do wykwalifikowanej kadry pracowniczej. Wysoko rozwinięta kultura lotnicza, istniejące tradycje, dobrze rozwinięte szkolnictwo to czynniki wpływające na jej jakość. 
Przemysł lotniczy, nie tylko w Polsce, lecz także w wielu krajach Europy, ma typową dla tego sektora postać klastra, tzn. jest silnie skoncentrowany geograficznie. Wynika to z bardzo wysokich kosztów produkcji oraz konieczności podnoszenia nakładów na prace badawczo – rozwojowe. W Polsce ok. 90% krajowej produkcji w przemyśle lotniczym zlokalizowane jest na terenie Województwa Podkarpackiego.

Podkarpackie tradycje lotnicze

Podkarpackie jest regionem o wyjątkowo bogatych tradycjach lotniczych. To właśnie jego mieszkaniec – Jan Potocki w 1790 r. jako pierwszy Polak wzniósł się balonem powietrznym w przestworza. Mocno w historię podkarpackiego lotnictwa wpisał się także pionier polskiej awiacji – Adam Ostaszewski ze Wzdowa, który uznawany jest za wynalazcę dwupłatowego samolotu oraz silnika odrzutowego. W 1892 r., na zlecenie Ostaszewskiego, zbudowano „pionowzlot”, który wzniósł się na wysokość 100 m. Warto wspomnieć, iż w tym czasie bracia Wright produkowali jeszcze rowery. 
Na rozwój tradycji lotniczych, niewątpliwy wpływ miała także współpraca wybitnych mieszkańców regionu z założoną przez pracowników Politechniki Lwowskiej najstarszą organizacją lotniczą w Polsce - Związkiem Awiatycznym Słuchaczów Politechniki. Jego członkowie, w późniejszych latach, znaleźli się niemal we wszystkich tworzących się ośrodkach myśli i produkcji lotniczej, w tym oczywiście w Mielcu i Rzeszowie. W latach 20. XX w. Związek ten został przekształcony w Aeroklub Lwowski, który w 1930 r. stworzył stojącą na wysokim poziomie i niezwykle popularną szkołę szybowcową w Bezmiechowej.

Od COP-u do Doliny Lotniczej

 Początki przemysłu lotniczego na terenie dzisiejszego województwa wiążą się z realizacją planu budowy Centralnego Okręgu Przemysłowego. Wśród najważniejszych inwestycji w COP znalazły się  Państwowe Zakłady Lotnicze – Wytwórnia Płatowców NR 2 w Mielcu oraz Wytwórnia Silników Nr 2 w Rzeszowie. Po zakończeniu wojny, mieleckie zakłady stały się wiodącym producentem samolotów w skali całego kraju. Produkcja przeznaczona była na potrzeby  wojskowe Polski i innych krajów Układu Warszawskiego. Fabryka produkowała szereg znanych na całym świecie typów samolotów, na czele z samolotem wielozadaniowym konstrukcji radzieckiej AN-2. Obok starszych ośrodków do grona producentów branży lotniczej dołączały nowe zakłady. Jednym z nich była utworzona w 1945 r. Wytwórnia Sprzętu Komunikacyjnego „PZL – Krosno”. Duże znaczenie dla regionu miał rozwój WSK „PZL-Rzeszów”, która otworzyła także kilka zakładów filialnych między innymi w Ropczycach, Przeworsku i Dynowie.

Kryzys lat 80. dotknął także podkarpacką branżę lotniczą, która musiała przejść gruntowną restrukturyzację. Istotną rolę w tym zakresie odegrała prywatyzacja istniejących już przedsiębiorstw w oparciu o inwestorów zewnętrznych. W 1996 r. na bazie WSK „PZL - Krosno” powstała spółka Goodrich Krosno Sp. z o.o., w 2002 r. współpraca WSK „PZL – Rzeszów” z firmą Pratt & Whitney zaowocowała objęciem 85% akcji w WSK „PZL – Rzeszów” przez United Technologies Holding. Obok firm przekształconych, powstały nowe firmy branży lotniczej, wśród których znalazły się także takie inwestycje zewnętrzne jak Hispano Suiza czy Cruzet Polska. Dla rozwoju branży lotniczej w województwie ogromne znaczenie miało także powstanie w 1995 r. pierwszej w Polsce Specjalnej Strefy Ekonomicznej Euro – Park Mielec. 
Pogłębiająca się koncentracja przemysłu lotniczego, w połączeniu z istniejącym na terenie regionu zapleczem badawczo – rozwojowym oraz edukacyjnym, zaowocowało pomysłem stworzenia klastra przemysłu lotniczego. Idea ta doczekała się realizacji w 2003 r., kiedy to założono Stowarzyszenie Grupy Przedsiębiorców Przemysłu Lotniczego DOLINA LOTNICZA.

Klaster Dolina Lotnicza

Stowarzyszenie Grupy Przedsiębiorców Przemysłu Lotniczego DOLINA LOTNICZA do życia zostało powołane 11 kwietnia 2003 r. Głównym celem tego wyjątkowego przedsięwzięcia jest przekształcenie Polski południowo-wschodniej w jeden z wiodących w Europie regionów lotniczych, który będzie dostarczał różnorodne produkty i usługi z zakresu przemysłu lotniczego dla najbardziej wymagających klientów. Zamiar ten ma zostać osiągnięty poprzez działania na dwóch płaszczyznach: industrialnej oraz multilateralnej. W pierwszym przypadku chodzi o restrukturyzację i modernizację istniejącej bazy produkcyjnej oraz rozwijanie niezawodnej sieci poddostawców i efektywnego kosztowo łańcucha dostawców. W drugim zaś chodzi o przyciąganie zagranicznych inwestorów, współpracę z europejskimi ośrodkami przemysłu lotniczego oraz promowanie współpracy przemysłu lotniczego z uczelniami technicznymi, instytutami naukowymi i jednostkami badawczymi.

Obecnie Stowarzyszenie skupia ponad 80 firm z Polski południowo – wschodniej, w tym 90% z nich zlokalizowane jest na terenie województwa podkarpackiego. Firmy te zatrudniają w sumie 23 tys. pracowników, ich sprzedaż eksportowa kształtuje się na poziomie miliarda dolarów rocznie. Aktualnie Dolina Lotnicza jest jednym z trzech liderów European Aerospace Cluster Partnership, organizacji, która skupia 34 klastry przemysłu lotniczego i kosmicznego w Unii Europejskiej.

Do największych i zarazem najnowocześniejszych przedsiębiorstw klastra zalicza się zajmującą się produkcją  komponentów lotniczych i kompletnych jednostek napędowych, wchodząca w skład amerykańskiej korporacji United Technologies, spółkę WSK "PZL-Rzeszów". Firma prowadzi także działalność konstrukcyjną w dziedzinie przekładni lotniczych oraz części i zespołów silników turbinowych. Drugim czołowym, obok rzeszowskiego PZL, znaczącym przedsiębiorstwem Doliny Lotniczej jest PZL Mielec,  spółka zależna Sikorsky Aircraft Corporation. Przedsiębiorstwo jest największym w Polsce producentem samolotów, rozszerzającym profil produkcji o wytwarzanie struktur lotniczych i produkcję helikopterów. Aktualna linia produktów spółki obejmuje: 
- M28 – dwusilnikowy samolot turbośmigłowy klasy STOL, przeznaczony do wykonywania zadań  lokalnego transportu pasażerskiego i cargo, zrzutu skoczków spadochronowych, ewakuacji medycznej, patrolu i rozpoznania morskiego, poszukiwań i ratownictwa, 
- M28B Bryza -  odmiana wojskowa modelu M28, przeznaczona do wykonywania zadań specjalnych, 
- M18 Dromader – jednosilnikowy samolot stosowany w agrolotnictwie i gaszenia pożarów/kompleksowej ochrony lasów, 
- Sikorsky S-70i BLACK HAWKTM - wielozadaniowy śmigłowiec przeznaczony na rynki międzynarodowe, 
- segmenty kabinowe struktury śmigłowca UH-60M BLACK HAWK™. 
Skupione w Dolinie Lotniczej firmy to absolutna światowa czołówka branży lotniczej. W ramach Stowarzyszenia na terenie województwa funkcjonuje nowoczesna fabryka i centrum badawcze światowego potentata branży lotniczej – MTU Aero Engines. Poza tym gigantem, w Dolinie zaczęły pojawiać się także przedsiębiorstwa dobrze znane na rynku niemieckim, jak np. B&M Optik – firma specjalizująca się w produkcji soczewek czy też przedsiębiorstwo spedycyjne M&M air cargo service S.A.

Szczególnie istotnym aspektem funkcjonowania Doliny Lotniczej jest wpływanie na permamenty rozwój prowadzonych badań oraz ciągłą progresję przemysłu lotniczego. Dlatego też, organizacja ta od lat angażuje się w różnego typu przedsięwzięcia. Z inspiracji Stowarzyszenia i pod jego patronatem powstały takie projekty jak:

  • Centrum Kształcenia Operatorów - projekt finansowany przez członków Doliny i samorządy, obejmuje 11 średnich szkół zawodowych w regionie i współpracujące z nimi warsztaty, 
  • Centrum Transferu Nowoczesnych Technologii Wytwarzania, wykonawcą którego jest Politechnika Rzeszowska. Centrum wyposażone jest w najnowszą aparaturę badawczą i skupia wyspecjalizowaną kadrę szkoleniową, w większości to pracownicy dydaktyczni i inżynieryjno-techniczni uczelni, 
  • Centrum Zaawansowanych Technologii "Aeronet” to wspólny projekt Doliny Lotniczej, kilku wyższych uczelni technicznych w kraju i PAN. Ma służyć opracowywaniu, wdrażaniu i komercjalizacji nowych technologii związanych z lotnictwem. Wymiernym efektem działalności Centrum stało się powstanie Laboratorium Badań Materiałów dla Przemysłu lotniczego Politechniki Rzeszowskiej, które zajmuje się między innymi technologią wytwarzania monokrystalicznych i kierunkowych łopatek do turbin oraz ceramicznymi warstwami żaroodpornymi.

Politechnika Rzeszowska

Odpowiedni rozwój branży lotniczej w dużej mierze uzależniony jest od dostępu do wykwalifikowanej kadry pracowniczej. Dzięki współpracy pomiędzy przemysłem, władzami samorządowymi odpowiedzialnymi za szkolnictwo oraz władzami uczelni, na terenie województwa podkarpackiego od początku lat 50. XX w. funkcjonuje Politechnika Rzeszowska. Uczelnia powstała z inicjatywy WSK „PZL- Rzeszów”, jej zalążkiem była uruchomiona w 1951 r. Wieczorowa Szkoła Inżynierska. Po przekształceniu placówki w Wyższą Szkołę Inżynierską, na uczelni utworzono Oddział lotniczy. Uczelnia swoją działalność jako Politechnika Rzeszowska im. Ignacego Łukasiewicza  rozpoczęła w 1974 r. Aktualnie kształci na Wydziale Maszyn i Lotnictwa ok. 2,5 tys. osób. Wydział ten przygotowuje studentów nie tylko z zakresu projektowania statków powietrznych i ich wyposażenia, ale także umożliwia uzyskanie licencji pilota zawodowego lotnictwa cywilnego. Fundamentalną rolę w tym zakresie odgrywa zlokalizowany w Jasionce koło Rzeszowa Ośrodek Kształcenia Lotniczego, który obecnie funkcjonuje jako samodzielna pozawydziałowa jednostka organizacyjna uczelni. Ponadto w Bezmiechowej koło Leska działają Akademicki Ośrodek Szybowcowy Politechniki Rzeszowskiej oraz Międzyuczelniane Wielofunkcyjne Lotnicze Laboratorium Naukowo – Badawcze Politechniki Rzeszowskiej i Warszawskiej. W jej pracowni prowadzone są badania w zakresie budowy i eksploatacji bezpilotowych statków powietrznych oraz elektrycznych napędów lotniczych.

oprac. Justyna Dec
Oddział promocji